It is March 2020 and the world seems to come to an abrupt halt. An invisible and elusive danger races across the world and captures the Netherlands too. We have become part of the pandemic and Dutch people are being introduced to the grim coronavirus. The flow of information is already underway and virologists and epidemiologists are being called by the newsrooms to explain this apparent downfall of society. And they deliver — the scientists are doing what they are trained to do: explaining exactly what a virus is, how infection works, what we know and, above all, how little we actually still know.
Transmit
Back in the day, when I worked in science journalism, I had the same journalistic reflex. Information, interpretation — that’s what people want and also what they need. Nowadays, I am more sceptical. Because I have found over the course of my career that good communication is above all about listening. Hearing what information the other person needs to make their own decisions. Knowing that information is always, and I mean always, subjectively interpreted by the receiver. Good communication is listening to concerns to learn from them, not to want to solve them immediately.
I have found over the course of my career that good communication is above all about listening.
Where most medical experts gave public lectures through the media, only a few actually offered a listening ear. Like Diederik Gommers, who did not try to silence Instagram influencer and anti-vaccination activist Famke Louise with facts, but instead listened to her and tried to find out where her fears came from and what information she actually wanted.
Scientists are trained to gather and interpret information, and then figure out how to gain new knowledge. It is second nature to them. But that attitude has a pitfall. They often think that everyone will deal with information in the same way to draw conclusions, whereas most people draw conclusions based on their ‘system 1’, as Kahneman called it — from the gut.
That facts alone do not convince we also saw during the nitrogen crisis, where facts largely sided with nature. Yet they did not convince the farmers, who rightly felt unheard. Information is just one of the many ingredients that form our opinions in the cocktail shaker of our minds. With that, we can conclude that some scientists are at least partly responsible for the growing gap between science and the practically educated in society.
Some scientists are at least partly responsible for the growing gap between science and the practically educated in society.
Lack of knowledge
Scientists often assume that ‘the general public’ (which is between quotation marks because it does not exist, but that is a topic for another article) lacks knowledge and therefore does not draw the same conclusions from information as the scientist him- or herself. Supplement this void with knowledge and people will come to the same conclusions as the scientists, is the thought. This is an understandable reflex, but a major misunderstanding of how communication works. This way of science communication is called the deficit model.
We have known for decades that this way of communicating is not only based on a wrong assumption, but can also have harmful consequences. One of the many scientific afterthoughts of the pandemic claims that there is little reason to think that this deficit model inspired confidence among communities of colour in the United States to get vaccinated. This has had deadly consequences.
The danger of the deficit model is compounded by the misconception that giving knowledge to an audience will lead to changing their attitude on an issue, which in turn will lead to a change in their behaviour. We have also known for decades that this three-step doesn’t work so simply — and you even encounter it in reverse in the wild: someone exhibits behaviour that she tries to condone by adopting a certain attitude, which in turn is underpinned by selective facts.
Talking is not communicating
Fortunately, an important part of the solution is simple: training. It is often thought that if you can talk, you can also communicate. Unfortunately, the two things are not the same. Communication is a profession and, like virology and epidemiology, a science, with theories and models and guidelines. These can be learned and will at least help avoid these kinds of communication pitfalls.
It is often thought that if you can talk, you can also communicate. Unfortunately, the two things are not the same.
Are scientists then no longer allowed to transmit anything at all? Of course they are. Fortunately, many scientists nowadays are perfectly capable of translating their knowledge into understandable language. After all, knowledge should be available in accessible form as much as possible. To use or simply marvel at with reverence. But only if that is what your audience is asking for. And you only know what they are asking for when you listen to them.
This article was first published in December 2022 on the website Beste-ID.
Het is maart 2020 en de wereld lijkt abrupt tot stilstand te komen. Een onzichtbaar en ongrijpbaar gevaar raast de wereld over en neemt ook Nederland gevangen. We zijn onderdeel geworden van de pandemie en Nederlanders maken kennis met het grimmige coronavirus. De informatiestroom is reeds op gang gekomen en virologen en epidemiologen worden platgebeld door het journaille om deze ogenschijnlijke ondergang van de maatschappij te duiden. En ze leveren — de wetenschappers doen waar ze voor opgeleid zijn: ze leggen precies uit wat een virus is, hoe een infectie werkt, wat we feitelijk weten en vooral hoe weinig we eigenlijk nog weten.
Zenden
Vroeger, toen ik in de wetenschapsjournalistiek werkte, had ik dezelfde journalistieke reflex. Informatie, duiding — dat is wat mensen willen en ook wat ze nodig hebben. Tegenwoordig ben ik sceptischer. Want ik heb in de loop van mijn carrière ondervonden dat goede communicatie vooral over luisteren gaat. Horen welke informatie de ander nodig heeft om zelf beslissingen te kunnen nemen. Wetende dat informatie altijd, maar dan ook altijd, subjectief geïnterpreteerd wordt door de ontvanger. Goede communicatie is luisteren naar zorgen om ervan te leren, niet om ze direct op te willen lossen.
Ik heb in de loop van mijn carrière ondervonden dat goede communicatie vooral over luisteren gaat.
Daar waar de meeste medische experts publieke colleges gaven via de media, bood slechts een enkeling juist een luisterend oor. Zoals Diederik Gommers, die Instagram-influencer en antivaccinatie-activiste Famke Louise niet tot zwijgen probeerde te brengen met feiten, maar juist naar haar luisterde en probeerde te achterhalen waar haar angsten vandaan kwamen en wat ze eigenlijk voor informatie wilde.
Wetenschappers worden getraind in het verzamelen en interpreteren van informatie, om vervolgens te bedenken hoe nieuwe kennis vergaard kan worden. Het is een tweede natuur voor hen. Maar die houding heeft een valkuil. Ze denken vaak dat iedereen op dezelfde manier met informatie om zal gaan en tot conclusies zal komen, terwijl de meeste mensen conclusies trekken op basis van hun ‘systeem 1’, zoals Kahneman het noemde — vanuit de onderbuik.
Dat feiten alléén niet overtuigen, zagen we ook tijdens de stikstofcrisis, waar de feiten grotendeels aan de kant van de natuur staan. Toch overtuigden ze de boeren niet, die zich terecht niet gehoord voelden. Informatie is slechts een van de vele ingrediënten die in de cocktailshaker van onze geest onze mening vormen. Daarmee kunnen we stellen dat sommige wetenschappers in ieder geval deels zelf verantwoordelijk zijn voor de groeiende kloof tussen wetenschap en de lager opgeleiden in de maatschappij.
Sommige wetenschappers zijn in ieder geval deels zelf verantwoordelijk voor de groeiende kloof tussen wetenschap en de lager opgeleiden in de maatschappij.
Gebrek aan kennis
Wetenschappers veronderstellen vaak dat ‘het algemene publiek’ (dat tussen aanhalingstekens staat omdat het niet bestaat, maar dat is een onderwerp voor een ander artikel) een gebrek aan kennis heeft en daardoor niet dezelfde conclusies uit informatie trekt als de wetenschapper zelf. Vul dit gebrek aan met kennis en mensen zullen tot dezelfde conclusies komen als de wetenschappers, is de gedachte. Dat is een begrijpelijke reflex, maar een grote misvatting over hoe communicatie werkt. Deze manier van wetenschapscommunicatie bedrijven wordt het deficit model genoemd.
We weten al decennia dat deze manier van communicatie niet alleen op een verkeerde veronderstelling is gestoeld, maar ook schadelijke gevolgen kan hebben. Een van de vele wetenschappelijke nabeschouwingen van de pandemie claimt dat er weinig reden is te denken dat dit deficit model vertrouwen heeft gewekt bij gekleurde gemeenschappen in de Verenigde Staten om zich te laten vaccineren. Dat heeft dodelijke gevolgen gehad.
Het gevaar van het deficit model wordt versterkt door de misvatting dat het geven van kennis aan een publiek zal leiden tot het veranderen van hun attitude over een onderwerp, wat weer zal leiden tot een verandering in hun gedrag. We weten ook al decennia dat deze drietrap niet zo simpel werkt — en je hem zelfs omgekeerd in het wild tegenkomt: iemand vertoont gedrag dat zij probeert te vergoelijken met het aannemen van een bepaalde houding, die weer wordt onderbouwd met het selectief shoppen van feiten.
Praten is niet communiceren
Gelukkig is een belangrijk deel van de oplossing eenvoudig: training. Er wordt vaak gedacht dat als je kunt praten, je ook kunt communiceren. Helaas zijn die twee dingen niet hetzelfde. Communicatie is een vak en net als virologie en epidemiologie een wetenschap, met theorieën en modellen en richtlijnen. Die kunnen geleerd worden en zullen op z’n minst helpen dit soort communicatieve valkuilen te vermijden.
Er wordt vaak gedacht dat als je kunt praten, je ook kunt communiceren. Helaas zijn die twee dingen niet hetzelfde.
Mogen wetenschappers dan helemaal niks meer roeptoeteren? Lekker kennis uitstorten over een onwetend publiek? Natuurlijk wel. Gelukkig kunnen veel wetenschappers tegenwoordig hun kennis uitstekend in begrijpelijke taal vertalen. Want kennis moet zoveel mogelijk in toegankelijke vorm beschikbaar zijn. Om te gebruiken of je simpelweg met eerbied over te verbazen. Maar alleen als dat is waar je publiek om vraagt. En wat ze vragen weet je pas als je naar hen luistert.
Dit artikel werd in december 2022 gepubliceerd op de website Beste-ID.
